Amortisman Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? 257 Hesabı ile Örnekler
Kısa cevap: Amortisman ayrılırken ilgili gider hesabı borçlandırılır; 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı alacaklandırılır. Gider hesabı, kıymetin hangi faaliyette kullanıldığına göre seçilir.
“Amortisman muhasebe kaydı nasıl yapılır?” sorusunda ilk ayrım, hesaplanan amortisman tutarı ile bu tutarın hangi maliyet/gider merkezine ait olduğudur. Vergisel amortisman hesabı doğru olsa bile yanlış gider hesabı raporlamayı bozabilir.
Temel kayıt mantığı
Bir kıymetin maliyeti, aktife alındığında kendi duran varlık hesabında izlenir. Amortisman ayrıldığında kıymetin maliyet hesabı doğrudan azaltılmaz; karşılık niteliğindeki 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı kullanılır.
Örnek şablon:
| Borç | Alacak |
|---|---|
| 730 Genel Üretim Giderleri veya 740 Hizmet Üretim Maliyeti veya 770 Genel Yönetim Giderleri | 257 Birikmiş Amortismanlar |
Hangi hesabın kullanılacağı, kıymetin üretim, hizmet üretimi, pazarlama ya da genel yönetim faaliyetindeki kullanımına ve işletmenin hesap planı uygulamasına bağlıdır.
Örnek: Genel yönetimde kullanılan bilgisayar
Genel yönetim biriminde kullanılan bilgisayar için aylık amortisman tutarı 1.666,67 TL olsun. Kayıt mantığı şöyledir:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 1.666,67 TL | — |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | — | 1.666,67 TL |
Bu kayıt, bilgisayarın aktifteki maliyetini değiştirmez; bilanço üzerinde birikmiş amortismanı artırır. Dönem sonunda gider, ilgili sonuç hesaplarına aktarılır.
Örnek: Üretimde kullanılan makine
Üretim hattında kullanılan makinenin aylık amortismanı doğrudan üretim maliyetiyle ilişkilendirilebilir. Bu durumda işletmenin hesap planına göre 730 Genel Üretim Giderleri hesabı kullanılabilir:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 730 Genel Üretim Giderleri | 8.000 TL | — |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | — | 8.000 TL |
Maliyet merkezleri olan işletmelerde tutarın doğru merkeze dağıtılması; hem ürün maliyeti hem de bölüm bazlı performans analizi için önemlidir.
Aylık mı, yıllık mı kayıt yapılır?
Vergisel hesap yıllık tutar üzerinden kurulur. İşletmeler muhasebe raporlaması için bu tutarı çoğu zaman aylara dağıtarak kayıt yapar. Düzenli aylık kayıt, dönemsel kârlılığı daha doğru gösterir ve yıl sonunda tek seferde büyük bir gider etkisini önler.
Sık yapılan hatalar
- 257 yerine varlığın 253/255 gibi maliyet hesabını doğrudan azaltmak.
- Kıymetin kullanım yerini dikkate almadan bütün amortismanları 770'e atmak.
- Amortisman planı ile muhasebe fişindeki tutarları mutabakat yapmadan kayıtlamak.
- Satılan veya hurdaya ayrılan kıymetin maliyetini ve birikmiş amortismanını birlikte kapatmamak.
- Binek otomobil kıstı, azalan bakiyeler ya da yeniden değerleme gibi istisnaların sonraki dönem tutarlarını güncellememek.
Önce kıymetin oranını ve faydalı ömrünü amortisman oranları sayfasından teyit edin; ardından yıllık ve aylık planı hesaplama aracımızda oluşturun. Vergi ve muhasebe uygulamasında belge, hesap planı ve işletmeye özgü koşullar için mali müşavir görüşü alınmalıdır.