Binek Otomobillerde Kıst Amortisman ve Gider Kısıtlaması
Binek otomobiller, amortisman uygulamasında diğer tüm kıymetlerden farklı iki özel kurala tabidir: kıst amortisman ve amortismana esas bedel sınırı. İkisini karıştırmak, en sık görülen vergi hatalarından biridir.
Kıst amortisman nedir?
Normalde bir kıymet yılın hangi ayında alınırsa alınsın, o yıl için tam yıllık amortisman ayrılır. Binek otomobiller bunun tek istisnasıdır (VUK md. 320): aktife girilen ilk yılda amortisman, aktifte kalınan ay sayısı kadar ayrılır. Ay kesri tam sayılır.
Örnek: Ağustos 2026'da aktife giren, amortismana esas bedeli 1.200.000 TL olan bir binek otomobil (5 yıl, %20):
- Tam yıllık amortisman: 1.200.000 × %20 = 240.000 TL
- 2026'da aktifte kalınan süre: Ağustos–Aralık = 5 ay
- 2026 amortismanı: 240.000 × 5/12 = 100.000 TL
İlk yıl ayrılamayan 140.000 TL (7/12) kaybolmaz: amortisman süresinin son yılına eklenir. Yani son yıl 240.000 + 140.000 = 380.000 TL amortisman ayrılır.
Kimler için geçerli?
Kıst uygulaması faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobil kiralaması ya da çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları araçlar dışındaki binek otomobiller içindir. Yani rent-a-car şirketinin kiraya verdiği araçlar kıstsız, şirketin genel müdürlük aracı kıstlıdır. Kamyonet, minibüs, panelvan gibi ticari araçlar binek sayılmaz ve kısta tabi değildir (aracın ruhsat/sınıf durumuna göre değerlendirilir).
Amortismana esas bedel sınırı
Gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında binek otomobillerin amortismanına üst sınır vardır: aracın vergisiz bedeli sınırı aşıyorsa, aşan kısmın amortismanı gider yazılamaz (kanunen kabul edilmeyen gider olur). Sınır tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir — güncel tutarlar için GİB'in ilgili yıl duyurusuna bakın ve aracı aktife aldığınız yılın tutarını esas alın.
Sık yapılan hatalar
- Kıstı tüm kıymetlere uygulamak — kıst yalnızca binek otomobile özgüdür; bilgisayara, makineye Aralık'ta alındı diye 1/12 amortisman ayırmak yanlıştır (tam yıl ayrılır).
- İlk yıl farkını unutmak — kıstta ayrılamayan tutar son yıla eklenmelidir; eklemeyi unutursanız kıymet hiçbir zaman tam itfa olmaz.
- Sınırı ihmal etmek — lüks araçlarda amortismanın tamamını gider yazmak, incelemede cezalı tarhiyata yol açar.
Uygulamamızda kıymet kartında "binek otomobil" kutusunu işaretlemeniz yeterli — ilk yıl kıst, son yıla ekleme ve aylık dağılım otomatik hesaplanır. Ücretsiz deneyin.