Yeniden Değerleme Muhasebe Kaydı: 522 Fon Hesabı ile Örnek
Kısa cevap: Yeniden değerleme sonucunda kıymetin brüt değeri borçlandırılır, birikmiş amortismanı alacaklandırılır; net değer artışı 522 MDV Yeniden Değerleme Artışları hesabında izlenir. Uygulama kapsamı ve dönem koşulları önce teyit edilmelidir.
Yeniden değerleme kaydında amaç, amortismana tabi kıymetin maliyetini ve birikmiş amortismanını birlikte güncellemek; aradaki net artışı özkaynaklarda fon olarak izlemektir. Yalnızca kıymet hesabını artırmak, net defter değerini ve sonraki amortismanı hatalı gösterir.
Örnek muhasebe kaydı
600.000 TL maliyetli, 240.000 TL birikmiş amortismanı olan bir cihazın %25,49 oranla değerlenmesi örneğinde:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar | 152.940 TL | — |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | — | 61.176 TL |
| 522 MDV Yeniden Değerleme Artışları | — | 91.764 TL |
Net defter değeri 360.000 TL'den 451.764 TL'ye çıkar. Sonraki amortisman dönemlerinde hesaplama, değerleme sonrasındaki brüt değer ve birikmiş amortisman dikkate alınarak yürütülür.
522 hesabı neden önemlidir?
522 hesabı, değerleme sonucu oluşan net artışı ayrı izlemeyi sağlar. Fonun sermayeye eklenmesi, kıymetin satışı veya fondan başka hesaba nakil gibi işlemlerde vergi ve muhasebe sonuçları doğabilir. Bu nedenle fonun hareketlerini kıymet kartıyla ve muhasebe fişleriyle izlemek gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Brüt değeri artırıp birikmiş amortismanı güncellememek.
- Net değer artışını gelir hesabına yazmak.
- Enflasyon düzeltmesi dönemleri ile 298/Ç kapsamındaki yeniden değerlemeyi ayırmamak.
- Kapsam dışındaki kıymetleri veya aktife giriş yılındaki kıymetleri otomatik değerlemek.
- Değerleme sonrasında amortisman planını eski maliyet üzerinden sürdürmek.
Kıymet bazında formül ve satır kontrolü için yeniden değerleme Excel tablosu rehberini, genel uygulama için yeniden değerleme rehberini inceleyin.